İspanya’daki bir kalede bulunan 600 yıllık şövalye iskeleti, sıradışı yapısı sayesinde nadir bir genetik sendromla ilişkilendirildi.



İspanya’da çalışan arkeologlar, ortaçağa tarihlenen bir şövalyeye ait iskelet kalıntılarında sıradışı bir kafatası yapısı saptadı.

İncelemeyi yürüten ekip, kafatasının olağandışı dar ve uzamış formunun, günümüzde nadir görülen Crouzon sendromu ile uyumlu olduğunu bildirdi. Araştırmacılar, bunun arkeolojik kayıtlarda bir yetişkin bireyde ve üstelik bir şövalyede tespit edilen ilk örnek olabileceğini belirtiyor.

Kalıntılar, Guadalajara şehrindeki Zorita de los Canes kalesinin kalıntılarında yapılan kazılarda bulundu. Araştırmacılara göre birey, 12. ve 15. yüzyıllar arasına tarihleniyor ve büyük olasılıkla dönemin askerî-dinî yapılanmalarından Calatrava Tarikatı’na mensuptu.

İspanya’daki Şövalyede Keşfedilen Detay Tarihte Bir İlk

Heritage dergisinde yayımlanan çalışmada yer alan ve Rovira i Virgili Üniversitesi Temel Tıp Bilimleri Bölümü’nde görev alan Carme Rissech, bu tip bir bulgunun arkeolojide ilk kez görüldüğünü vurguladı.

Rissech, söz konusu sendromla ilişkilendirilen bulguların daha önce bebek kalıntılarında tanımlandığını, yetişkin bir bireyde ve hele bir savaşçı sınıf mensubunda rastlanmasının “benzersiz” nitelik taşıdığını kaydetti.



Crouzon Sendromu Nedir?

Crouzon sendromunun ayırt edici özelliklerinden biri “kraniyosinostoz” olarak bilinen durum. Bu tabloda, bebeklik döneminde kafatası kemiklerinin erken kaynaşması nedeniyle kafatası normal şekilde büyüyemiyor ve zamanla farklı bir şekil alabiliyor.

Günümüzde bazı olgularda cerrahi müdahalelerle tedavi mümkün olsa da, Orta Çağ koşullarında böyle bir seçenek bulunmuyordu.

Ekip, incelenen kafatasının yaklaşık 23 santimetre uzunluğunda ve 12 santimetre genişliğinde olduğunu, bireyin ise muhtemelen 50’li yaşlarda hayatını kaybettiğini aktardı.

Şövalye Olduğu Nasıl Anlaşıldı?

Araştırmacılar, bireyin şövalye olabileceğine işaret eden birden fazla veri bulunduğunu belirtti. Buna göre sağ kolda omuz ve üst kol kaslarının kemiğe tutunduğu bölgelerdeki izler, benzer döneme ait başka şövalye kalıntılarındaki izlerle örtüşüyor.

Ayrıca iskelet üzerindeki bazı değişimlerin düzenli at binme alışkanlığıyla uyumlu olduğu ifade edildi.

Ekip, bireyin iskeletinde savaşla bağlantılı olabilecek ciddi yaralar tespit etti. Bunlar arasında başın şakak bölgesinde delici bir yara, ensede ikinci bir delici yara ve bacak kemiğinde şiddetli darbeye işaret eden kırık izleri bulunduğu aktarıldı.



Carme Rissech, bu tür yaralanmaların ortaçağda savaşta ölen kişilerde sık görüldüğünü, ayrıca kemiklerde iyileşme belirtisi olmamasının yaraların ölüm anına yakın zamanda oluştuğunu düşündürdüğünü söyledi.

Tanı Sürecinde Diğer Olasılıklar Tek Tek Elendi

Araştırma ekibi, kafatasındaki şekil bozukluğunun hangi rahatsızlığa işaret ettiğini belirlemek için “ayırt edici tanı” yöntemi kullandı.

Buna göre iskeletin başka bölümlerinde belirgin gelişim farkları oluşturan ya da yaşam süresini ciddi ölçüde kısaltan sendromlar dışlandı. Geriye, bulgularla en uyumlu seçenek olarak Crouzon sendromu kaldı.

Rissech, Crouzon sendromunun birçok vakada ağır bilişsel bozukluklarla seyretmediğini ve yaşam süresini zorunlu olarak kısaltmadığını hatırlattı. Bu nedenle bireyin, bir tarikat mensubu olarak topluluğun gündelik yaşamında işlevsel bir rol üstlenebilmiş olabileceği değerlendiriliyor.

Çene ve Diş Bulguları Gündelik Zorluklara İşaret Ediyor

Kalıntılarda çene bölgesinde belirgin hasar ve dişlerde yoğun birikimler de saptandı. Ekip, çene hareketini sınırlayan bu durumun yeme gibi bazı gündelik işlerde zorluk yaratmış olabileceğini, ayrıca ağız sağlığı sorunlarının da buna eşlik etmiş olabileceğini belirtti.

Buna karşın, bireyin at sürebildiği ve savaşçı olarak görev yapabildiği; çatışmaya “kardeşleriyle birlikte” katılmış olmasının güçlü bir olasılık olduğu ifade edildi.

Kaynak: IFL Science