Lisanlardaki tâbirler

**SiyahSancaktaR** · 08 Mayıs 2026, 16:49

Dünyanın her yerinde, ortak insanî değerler taşıyan davranış biçimleri hakkında, mânâca birbirine çok yakın tâbirler mevcuttur. Bilhassa İslâmiyet'in örf-âdet ve an'ânelerine sahip olan milletlerin ortak kıymet hükümleri sebebiyle, birbirlerine çok benzeyen tâbir ve mefhumları, dilimizde bir hayli fazladır. Meselâ "Men dakka dukka"ya karşılık, "Çalma kapısını çalarlar kapını" tâbirini kullanırız v.s. Şimdi bu tâbirlerden birisi olan "Rahmet okutmak"ı, hikâyesiyle birlikte inceleyelim...
"Rahmet okutmak" tâbiri aşağı-yukarı "Gelen gideni aratır" atalar sözünün karşılığıdır. Kötülükte sonra gelenin, önce geleni bastırmış olması hâlinde, "Rahmet okuttu" deriz.
Mehmet Âkif Bey, "Ağzı meyhâneye rahmet okuturken hele bak/ Bana gelmiş de şerîatçı kesilmiş avanak" diye yakınırken, tâbiri pek güzel kullanmış. Türkçe'de bu tâbirin nasıl meydana geldiğine dâir şöyle bir hikâye mevcuttur:

Hırsızın biri hastalanmış ve sekerât-ı mevt hâlinde iken Allah Teâlâ'ya şöyle duâ edermiş: "Yüce Allah'ım!.. Dünyada nasîbim hırsızlıktan imiş. Ne kazandı isem bu yolla kazandım. Çoluk-çocuğumun kursağına helâl lokma girmedi. O kadar insanın âhını aldım, hakkını yedim. Bu kadar günah ile senin yüce huzûruna nasıl çıkayım! Arkamdan beni hayırla anacak kimse de yok. Bilâkis herkes beni lânetle anacak. Affet Allâh'ım!"

Hırsızın delikanlı oğlu, bu hâle bakıp babasına demiş ki; "Baba, sen hiç merak etme. Ben seni her gün rahmetle andırırım, için rahat olsun."

Hırsız ölmüş. Evin geçim yükü oğluna kalmış. Delikanlı babasının mesleğini sürdürmeye kararlı. Başlamış hırsızlığa. Ancak babasının aksine, girdiği her evi âdeta kuruturmuş. İğneden ipliğe ne var ne yoksa alır, ev sahibine çıplak odalar bırakırmış. Öyle bir zaman gelmiş ki, evleri soyulanlar, eski hırsızı, yani delikanlının babasını arar olmuşlar. Diyorlarmış ki: "Babası da hırsızdı ama; Allah rahmet eylesin, ihtiyacı kadar çalardı. Bunun gibi aç gözlü ve hırslı değildi."
Herhalde bir hırsıza da rahmet ancak bu kadar okunur!

Şu anda bu konuyu görüntüleyen etkin kullanıcılar: 1 (0 üye ve 1 konuk)