Tarihte Artuklular

**SiyahSancaktaR** · 06 Mayıs 2026, 11:16

Kültür ve sanatıyla iz bırakmış uzun ömürlü beyliklerden biri Artuklu Beyliği´dir. Oğuzların Döver boyundan ünlü bir Türkmen Beyi olan Artuk Bey, Anadolu´nun fethi sırasında büyük hizmetler görmüştü. Fakat, Tutuş´la Süleymanşah´ın arasındaki savaşta Tutuş´tan yana olarak savaşı ona kazandırmış ve Süleymanşah´ın intiharına sebep olmuştu.

Tutuş, Artuk Bey´in yardımına karşılık olarak onu Kudüs valisi yapmıştı. Ölüm yılı olan 1091´e kadar bu görevde kaldı. Artuk Bey ölünce Kudüs Fatımi´lerin eline geçti. Fakat Artuk Bey´in oğulları Sökmen ve İl-Gazi, Selçuklu hükümdarı tarafından kendilerine verilen bölgelerde beylikler kurdular. Artuk Bey´in oğulları tarafından kurulan bu beylikler üç kol halinde gelişti. 1. Hısn Keyfa ve Amid, 2. Mardin ve Meyyafarıkin, 3. Harput´da Üç kol halinde hüküm sürmüş bir Türkmen sülalesidir.

Artuk Bey önce Sultan Alp Arslan´ın hizmetinde bulunmuş ve Malazgirt savaşına da iştirak etmişti 1071 Anadolu´nun Türklere açılmasında rol oynayan emirler arasında Artuk Bey de bulunuyordu. Daha sonra Artuk Bey, Sultan Melikşah tarafından kendisine ikta edilen Huvan´a çekildi. Ahsa ve Bahreyn Karmatilerini itaat altına almak görevini başarıyla sonuçlandırdı.

Artuk Bey´in bir süre sonra Sultan Melikşah´a küskünlüğü, Suriye Selçuklu Meliki Tutuş´un hizmetine girmesine yol açtı. Tutuş da ona Kudüs ve havalisinin valisi yaptı (1085-6). Artuk Bey 1091 yılında bu şehirde öldü. Ancak oğulları Sökmen ve İlgazi Kudüs´ü muhafaza edemediler. Emiru´l-cüyuş Efdal kumandasındaki bir Fatımi ordusu kırk günlük bir kuşatmadan sonra şehri aldı (1098).

Mu´in ed-Din Sökmen, Ceziret-i İbn Ömer sahibi Çökürmüş tarafından kuşatılan Musul hakim Musa´nın yardımına koştu ve bu hizmetine karşılık 10.000 dinar ve Hısn Keyfa kalesini aldı. Böylece Sökmen, Artukluların "Hısn Keyfa ve Sökmeniyye" denilen ilk şubesini kurmuş oldu (1102).

Benzer Konular:

Şu anda bu konuyu görüntüleyen etkin kullanıcılar: 1 (0 üye ve 1 konuk)