Kolombiya’daki 5.500 Yıllık İskelet, Frengi Bakterisinin Hikâyesini Baştan Yazdırdı

**KoJiRo** · 28 Şubat 2026, 08:17

Kolombiya’daki 5.500 yıllık insan kalıntılarında frengiye yol açan bakterinin bilinmeyen bir soyu gün yüzüne çıkarıldı.

Bilim insanları, Kolombiya’da gömülü 5.500 yıllık bir avcı-toplayıcıya ait insan kalıntılarında, frengiye (sifilis) neden olan Treponema pallidum bakterisinin daha önce bilinmeyen bir soyuna ait izler tespit etti.

Çalışma, bakterinin insanlarla ilişkisini, bugüne dek kabul edilenden en az 3.000 yıl daha geriye götürebileceğine işaret ediyor.

Araştırma ekibi, kalıntıları başlangıçta insan popülasyonlarını incelemek amacıyla analiz ediyordu. Ancak beklenmedik biçimde saptanan bakteri DNA’sı sayesinde, Treponema pallidum’a ait şimdiye kadar bilinen en eski genomun yeniden yapılandırıldığı ve genetik olarak “tamamen yeni” bir soyun ortaya çıkarıldığı bildirildi. Bulgular, Science dergisinde yayımlandı.

Makalenin yazarları, bulguların “treponemal” hastalıkların yayılma zamanlaması ve güzergâhlarına dair yeni sorular doğurduğunu belirterek, Treponema pallidum ile insan konakçılarının ve bu hastalıkların evrilip yayıldığı sosyoekolojik ortamların uzun süreli etkileşimine dikkat çekti.

Kolombiya’daki Bulgular Frengi Bakterisinin İnsanla İlişkisini Binlerce Yıl Geriye Taşıyor

Çalışmaya ilişkin açıklamada, Lozan Üniversitesi’nden hesaplamalı biyolog Davide Bozzi, “Sonuçlarımız, T. pallidum ile insanlar arasındaki ilişkiyi binlerce yıl geriye itiyor,” dedi.

Bugün bu sarmal biçimli bakterinin, birbiriyle yakından ilişkili üç varyantının bulunduğu; bunların frengi, bejel ve Ekvator frengisi gibi farklı hastalıklara yol açtığı belirtiliyor.

Araştırmacılar, genetik olarak aynı tür içinde yer alsalar da bu formların tarihsel olarak nasıl ayrıştığına dair kayıtların net olmadığını vurguluyor.

Günümüz Formlarına Uymayan, Erken Dönemde Ayrışmış Bir Soy Keşfedildi

Çalışmada elde edilen DNA’nın aynı türe ait olduğu ancak günümüzde hastalık yapan genetik olarak bilinen formların hiçbirine karşılık gelmediği aktarıldı. Bu durum, söz konusu soyun evrimsel süreçte erken dönemde ayrışmış olabileceği yorumuna yol açtı.

Lozan Üniversitesi’nden ve İsviçre Biyoinformatik Enstitüsü’nden araştırma grubu lideri Anna-Sapfo Malaspinas, olası senaryolardan birinin “pinta” ile ilişkili olabileceğini söyledi.

Malaspinas, “Muhtemelen Orta ve Güney Amerika’da endemik olduğu bilinen, hâlâ sınırlı biçimde tanınan ve deride yerel belirtilere yol açan pinta hastalığından sorumlu patojenin antik bir formunu keşfetmiş olabiliriz. Şu anda bunun böyle olduğunu kanıtlayamıyoruz; ancak derinleştirilmesi gereken bir iz,” ifadelerini kullandı.

Frenginin Geçmişi Baştan Yazılıyor

İstatistiksel analizlere dayalı değerlendirmede, yeni soyun yaklaşık 13.700 yıl önce ayrışmış olabileceği öne sürüldü. Araştırmacılar, bunun Güney Amerika kıtasında, daha önce varsayılandan en az 3.000 yıl daha erken bir dönemde yaygın olabileceği anlamına gelebileceğini belirtiyor.

Çalışmanın yazarlarından, Dallas’taki Southern Methodist Üniversitesi’nden moleküler antropolog Elizabeth Nelson ise mevcut genomik verilerin, hastalık sendromlarının kökenine dair uzun süredir süren tartışmaları tek başına çözemediğini söyledi

Nelson, buna karşın verilerin, treponemal patojenlerin “binlerce yıl daha erken bir dönemde Amerika’da çeşitlenmeye başlamış uzun bir evrimsel geçmişe” işaret ettiğini vurguladı.

Kaynak: [Only registered and activated users can see links. ]

Benzer Konular:

Şu anda bu konuyu görüntüleyen etkin kullanıcılar: 1 (0 üye ve 1 konuk)