Otofajinin, Kanserin Ortaya Çıkmasını Önlediği Keşfedildi

**KuLeVa** · 03 Mart 2026, 15:44

Telomer kaybeden hücreler otofajiyi aktive ederken, DNA'ları hasarlanan hücrelerin apoptozu aktive ettiği görüldü!

Telomerlerin kanserle ilişkisini inceleyen Salk Enstitüsü bilimcileri, 23 Ocak 2019’da Nature dergisinde yayımlanan çalışmalarında, genel olarak hayatta kalma mekanizması olarak bilinen otofajinin (hücrenin yaşlanmış ve bozulmuş yapılarının, hücrenin kendi lizozomu tarafından sindirilmesidir; otofagositoz adı da verilir), tamamen yeni bir tümör baskılayıcı yol olduğunu gösterdi.

Plastik uçlar, ayakkabı bağcıklarının uçlarını korudukları gibi, telomer adı verilen moleküler uçlar da kromozomların uçlarını korur. Hücreler bölünmek ve büyümek için DNA’larını çoğalttıklarında, telomerleri biraz daha kısalır. Telomerler, kromozomları artık etkin bir şekilde koruyamayacakları kadar kısaldıklarında, kriz adı verilen yaşlanma benzeri bir aşamaya geçerler. Kriz durumundaki bazı hücreler bu süreci aşıp ölümsüzlük kazanabilir ve kansere sebebiyet verebilirler. Ama genellikle kriz, hücre ölümü ile sonuçlanır. Buradaki ölüm mekanizması esasında kanserleşme sürecinin önüne geçtiği için oldukça önemlidir. O nedenle ekip buradaki ölüm mekanizmasını ve altında yatan sebebi araştırmaya odaklandılar.

Ekip, normal olarak büyüyen insan hücreleri ile krize zorladıkları insan hücrelerini karşılaştırdıkları bir dizi deney yaptılar. Çeşitli tümör baskılayıcı genleri devre dışı bırakarak, hücrelerin durmaksızın çoğalabilmelerini sağladılar ve hücrelerin telomerleri her hücre bölünmesinde gittikçe kısaldı. Krizde, hangi tür hücre ölümünün aktif olduğunu görebilmek içinde, bu hücrelerde hem apoptoz hem de otofajinin morfolojik ve biyokimyasal belirteçlerine baktılar (otofaji, hücrenin kendi bazı kısımlarını yiyerek küçülmesi; apoptoz, programlı hücre intiharıdır).

Her iki mekanizma da, normal olarak büyüyen hücrelerdeki hücre ölümününden sorumlu olsada, otofajinin, krizdeki hücrelerde gerçekleşen baskın hücre ölümü mekanizması olduğu görüldü. Böylece grup, bu zamana kadar bilinenin aksine, kriz durumundaki hücrelerin apaptoz ile değil otofaji ile ortadan kaldırıldığını ortaya çıkardı.

Araştırmacılar daha sonra kriz durumundaki hücrelerde otofajiyi önlediklerinde ne olduğunu da araştırdılar ve otofaji olmadığında, kriz durumundaki hücrelerin çoğalmaya devam ettiklerini gördüler. Ekip, çoğalmaya devam eden bu hücrelerin kromozomlarına baktığında, kanserli hücrelerdeki gibi ciddi DNA hasarlarının meydana geldiğini gördü.

Tam boyutta açmak için görsele tıklayın.

Solda, otofajinin çalıştığı hücrelerde, 23 çift kromozomun hepsi, yapısal veya sayısal olarak normal ve sağlıklı görünüyor. Sağda ise otofajinin bloke edildiği hücrelerin kromozomlarında, hem sayısal hem de yapısal anormaliler (parça kaybı, parça eklenmesi ve parça değişimi) görülüyor ki bu da kanserin bir işaretidir. (Her renk farklı bir kromozom çiftini temsil ediyor.)

Son olarak, ekip, normal hücrelerde, telomer kaybı ve DNA hasarı oluştuğunda ne olduğuna bakmak istedi. Telomer kaybına sahip hücreler otofajiyi aktive ederken, DNA hasarına sahip hücrelerin apoptozu aktive ettiğini gördüler. Bu, apoptozun DNA hasarı nedeniyle prekanser olabilen hücreleri tahrip eden tek mekanizma olmadığını ve telomerlerle otofaji arasında doğrudan karşılıklı bi iletişim olduğunu göstermektedir.

İlginç olarak, çalışmada yer alan bilim insanlarından biri olan Prof. Reuben Shaw, 2015 yılında Molecular Cell’de yayınlanan çalışmasında, kendi geliştirdikleri ve kanserli hücrelerde otofajiyi bloke eden bir ilaç sayesinde kanserli hücrelerin yüksek enerji ihtiyaçlarını bu yolla karşılayamayarak ölmelerini hedeflemişti. Ancak şu an içinde olduğu çalışmada ise otofajinin kanserli hücrelerin büyümesini destekleyen bir mekanizma olmaktan ziyade, aslında bu büyümeye karşı bir güvence olduğunu ortaya koyuyor.

Kaynaklar:

bilimfili
medicalxpress
nature
medicalxpress

Konu Araçları
Sayfayı E-Postayla Gönder
Görünüm Modları
Normal Mod Hibrit Moda Geç Dişli Moduna Geç

Benzer Konular
Konu	Konuyu Başlatan	Forum	Yanıtlar	Son Mesaj
12.400 Yıllık Deri Parçaları, Tarihteki En Eski Dikili Giysiyi Ortaya Çıkardı	KoJiRo	Arkeoloji	0	28 Şubat 2026 08:18
Kayıp Moğol Ticaret Yolu, Gizli Japon Ordu Haritalarında Keşfedildi	KoJiRo	Arkeoloji	0	28 Şubat 2026 08:18
İspanya’da 600 Yıllık Şövalye İskeletinde Olağandışı Bir Bulgu Ortaya Çıktı	KoJiRo	Arkeoloji	0	28 Şubat 2026 08:17
2.500 Yıl Önce Antik Trakya’daki Şölenlerde Köpek Eti Yendiği Keşfedildi	KoJiRo	Arkeoloji	0	28 Şubat 2026 08:15
480.000 Yıllık Keşif: İngiltere’de Fil Kemiğinden Yapılma İlkel Bir Alet Ortaya Çıkarıldı	KoJiRo	Arkeoloji	0	28 Şubat 2026 08:15

Şu anda bu konuyu görüntüleyen etkin kullanıcılar: 1 (0 üye ve 1 konuk)