Distraksiyon ( Çene Kemik Boyunun Uzatılması)

**KuLeVa** · 03 Mart 2026, 15:13

Distraksiyon ( Çene Kemik Boyunun Uzatılması)

DİSTRAKSİYON OSTEOGENEZİ
Geleneksel ortognatik cerrahi işlemler ve kraniofasiyal rekonstrüksiyon işlemleri genel olarak kabul görmüş ve başarıyla kullanılmakta olsa da günümüzde hala bazı kısıtlamalarla karşılaşılmaktadır. Bu kısıtlamalardan en önemlisi aşırı gerilen yumuşak dokularda görülmektedir. Yine birçok konjenital deformitelerin tedavisi için gerekli aşırı iskeletsel hareketlere de yumuşak dokular iyi adapte olamamaktadırlar. Bunun sonucunda da dejenaratif değişiklikler relaps estetik ve fonksiyon bozukluğu ile karşılaşılabilmektedir.
Bu kısıtlamalar hekimleri aşırı anteroposterior transvers ve vertikal deformitelerin düzeltilmesinde yeni yöntemler aramaya yöneltmiştir. Bu yeni yöntemlerden biri de distraksiyon osteogenezidir.

Distraksiyon osteogenezi uygulanan çekme kuvvetiyle birbirinden yavaş yavaş uzaklaştırılan iki kemik parçası arasında yeni kemik oluşumunu sağlayan biolojik bir süreçtir. Bu süreç çekme kuvvetinin kemik parçalarına uygulanmasıyla başlar kallus dokusu gerilmeye devam ettiği sürece de devam eder. Bu çekme kuvveti kemik parçalarını bağlayan dokular arasında gerilim oluşumuna neden olur. Bu gerilim de distraksiyon vektörüne paralel yeni kemik oluşmunu stimüle eder.

Distraksiyon osteogenezindeki en önemli noktalardan biri kemiğe uygulanan distraksiyon kuvvetlerinin kemiği çevreleyen yumuşak dokuda da gerilim yaratması ve bunun sonucunda da yumuşak dokuda da bir adaptasyonun gelişmesidir. Buna distraksiyon histiogenezi denilmektedir.
Kemik distraksiyonu ile oluşan stres dişetinde kan damarlarında ligamanlarda kıkırdak kas ve sinir dokusunda aktif histiogeneze neden olur. Bu adaptif değişimler sayesinde relaps minimuma indirgenerek büyük iskeletsel hareketler sağlanabilmektedir.
Ortopedide kemik parçalarının mekanik manipülasyon prensipleri Hipokrat’ın kırık kemiklere çekme kuvveti uyguladığı çok eski dönemlere dayanmaktadır. Distraksiyon osteogenezisinin daha ilerlemesi çekme kuvvetleri kemik fiksasyonu ve osteotomi tekniklerinin gelişimi ve birbiriyle bütünleşmesi sonucu olmuştur. 1826 yılında Barton ilk kez osteotomiyi gerçekleştirmiştir. 19. yy’a girerken Codivilla tüm bu teknikleri birleştirerek ilk bacak uzatma operasyonunu gerçekleştirmiştir. Daha sonraları çeşitli cerrahlarCodivilla’nın ‘devamlı gerilim’ yöntemini osteotomi tekniklerini distraksiyon protokolünü ve fiksasyon apareyini modifiye ederek daha modernize etmişlerdir.
Distraksiyon osteogenezindeki gelişime en belirgin katkıyı Rus cerrah Gavril İlizarov sağlamıştır. Distraksiyon osteogenezi İlizarov tarafından geliştirilen uzun kemiklerde rekonstrüksiyon ve uzamayı sağlayan bir metoddur. İlizarov daha sonra kortikotomiyi geliştirmiştir ve bacak distraksiyonu için 5-7 günlük bir latent dönem ve bunu takiben gün içinde 0.25mm’lik dört eşit parçaya bölünmüş1mm’lik bir distraksiyon hızıyla karakterize bir protokol geliştirmiştir .
Uzun kemiklerde başarı ile uygulanan bu teknik son yıllarda alveol kemiğinin vertikal yetersizliklerinde de kullanılmaya başlanmıştır.

DİSTRAKSİYON OSTEOGENEZİNİN KLİNİK FAZLARI
Klinik olarak distraksiyon osteogenezi beş dönemden oluşmaktadır :
Osteotomi
Latent dönem
Distraksiyon dönemi
Konsolidasyon dönemi
Remodeling dönemi
OSTEOTOMİ
Kırık olarak da tanımlanan osteotomi kemik bütünlüğünün kaybolacağı şekilde kemiğin iki parçaya bölünmesidir. Bütünlüğün bozulmasıyla kırık iyileşmesi olarak da bilinen kemik yapımı başlar. Bu işlem sırasında osteoprogenitör hücreler dizilir bunu osteoindüksiyon ve osteokondüksiyon izler. Sonuç olarak kırık kemik parçaları etrafında reperatif kallus oluşur. Bu da zamanla lamelli kemiğe dönüşür.

LATENT DÖNEM
Kemik kesisi yapımından çekme kuvveti uygulanana kadar beklenen süredir. Bu süre içinde reperatif kallus oluşumu sağlanır. Latent dönemde izlenen olaylar kırık iyileşmesinde gerçekleşen olaylarla aynıdır.
Maksillofasiyal uygulamalarda beklenilen latent dönem yaklaşık 7 gündür (6).

DİSTRAKSİYON DÖNEMİ
Osteotomi ile birbirinden ayrılan kemiklere çekme kuvveti uygulanan dönemdir. Kemik parçaları aralarında oluşan boşluğu yeni kemik dolduracak şekilde yavaş yavaş birbirlerinden uzaklaştırılır.
Osteodistraksiyon sırasında kırık iyileşmesinin normal seyri yumuşak kallusa uygulanan çekme kuvvetiyle bozulur. Hafifçe gerilen dokularda meydana gelen stres selüler ve subselüler düzeyde değişimlere neden olur. Bu değişimler büyümeyi stimüle edici ve şekillendirme etkisi olarak değerlendirilebilir.
Yeni doku oluşumu çekme vektörüne paralel olarak gelişmektedir. Distraksiyon başladığında yumuşak kallusun fibröz dokusudistraksiyon ekseni etrafında yoğunlaşmaya başlar. Kollagen lifler arasındaki fibroblast benzeri hücreler de distraksiyon yönünde dizilirler.
Distraksiyonun üçüncü ve yedinci günleri arasında kapillerler fibröz doku içine doğru ilerler. Böylece vasküler ağ yalnızca merkeze doğru değil her iki komşu kemik yüzeylerine de yayılır.
Distraksiyonun ikinci haftasında primer trabeküller oluşmaya başlar. Kollagen fibriller boyunca lokalize olan osteoblastlar bu fibriller üzerine osteoid maddeyi bırakırlar. Mevcut kemik duvarlarında osteogenezis başlar ve distraksiyon boşluğunun merkezine doğru ilerler. İkinci haftanın sonunda osteoid madde mineralize olmaya başlar.
Çekme kuvvetlerinin maksimum olduğu distraksiyon boşluğunun ortasında hafif mineralize radyolusent fibröz bir interzone gözlenir. Bu zone fibroblast proliferasyonu ve fibröz doku oluşumu için merkez teşkil eder. Bu zonedaki karışık fibröz ve kıkırdak dokusudistraksiyon sırasındaki kemik oluşumunda hem membranöz hem de endokondral kemikleşmenin önemli olduğunu gösterir.
Çekme vektörü boyunca kemik oluşumu gerçekleşir ve bu distraksiyon dönemi boyunca devam eder. Bu bölgeler distraksiyonun büyüme zonu olarak adlandırılır.
Maksillofasiyal uygulamalarda distraksiyon hızı genellikle günde 2 kez 0.5mm distraksiyon dönemi de yaklaşık 5 gündür.

KONSOLİDASYON DÖNEMİ
Çekme kuvvetlerinin kaldırılmasından distraksiyon aletlerinin çıkarılmasına kadar geçen süredir. Bu dönem distraksiyon sahasının tamamen mineralizasyonu için geçen süreyi içerir. Distraksiyon tamamlandıktan sonra fibröz interzone ossifiye olur ve bir kemik köprüsü boşluğu doldurur. Distraksiyonda genellikle membranöz kemikleşme görülse de yer yer endokondral kemikleşmenin işareti olan kıkırdak adacıklarına da rastlanabilir.

REMODELİNG DÖNEMİ
Remodeling yeni oluşan kemiğe tam fonksiyonel yüklemenin yapıldığı dönemdir. Bu dönemde hem kortikal kemik hem de kemik iliği restore edilmiştir. Havers kanalları da remodele edilmiştir. Oluşan kemiğin tamamen normal kemikle aynı düzeye gelmesi bir yıl ya da biraz daha fazla bir süre alır.
Maksillofasiyal uygulamalarda 3 aylık konsolidasyon dönemini takiben implantlar yerleştirilir. İmplantlardan 3 ay sonra da protez uygulanır .

DİSTRAKSİYON OSTEOGENEZİNİN ENDİKASYONLARI
Kraniofasiyal deformiteleri olanlar : Nieger Pierre Robin Sendromu…
Mandibulanın gelişmediği geride kaldığı vakalarda solunum güçlüğünü ortadan kaldırmak için
Travmada kötü iyileşmiş kemiğin düzeltilmesi için
Geniş doku kayıpları (tümör rezeksiyonları büyük bir kistik oluşuma bağlı kemik kaybı
Atrofik alveolar kret
Sinüs liftingin kullanılamadığı durumlarda

KONTRENDİKASYONLARI
Kemik hacminin yetersiz olduğu vakalar
Kemik yoğunluğunun yetersiz olduğu vakalar
Bağışıklık sistemi zayıf olan hastalar
Osteoporoz
Radyoterapi
Diabet

DİSTRAKSİYON TEKNİĞİNİN KOMPLİKASYONLARI
Hasta uyumsuzluğu
Cihaz mekanizmasında bozulma ya da cihazın kırılması
Yetersiz kemik desteği nedeniyle cihazın gevşemesi
Diş germlerine zarar verme
Sinir ya da damarlara zarar verme
Enfeksiyon
Relaps
Aşırı skar
Kemik segmentlerinde birleşememe ya da hatalı birleşme
Segmentin hatalı yönde distrakte edilmesi

DİSTRAKSİYON AYGITLARI
Kraniofasiyal distraksiyonda distraktörün lokalizasyonuna göre genellikle iki tip aygıt kullanılmaktadır : Ekstraosseöz (kemik-dışı) ve intraosseöz (kemik-içi) aygıtlar
Kemik-dışı aygıtlar boyut olarak oldukça büyüktür. Oral mukozadan oral kaviteye uzanan rotasyon yapan bir parçaları vardır. Bu nedenle de oral kaviteden infeksiyon riskleri bulunur. Ayrıca kemik-dışı aygıtlarda distraktörün kemikte herhangi bir kırığa neden olmadan oturabilmesi için distrakte edilecek kemiğin en az 6-7 mm kalınlığında olması gereklidir .
Kemik-içi aygıtlar boyut olarak daha küçüktürler. Bunların en büyük avantajlarından biri distraktörün rodu için açılmış yuvayaimplantların yerleştirilebilmesidir. Bu da bazen implantta primer stabilite açısından problem yaratabilmektedir. Kemik-içi uygulanan distraktörlerin en büyük dezavantajı çıkarılma esnasında yeni oluşmuş kallusun kaybıdır. Bu distraktörlerle kemik-dışı olanların aksine çok küçük kemik segmentleri distrakte edilebilir. Hasta tarafından tolere edilmeleri de çok daha kolaydır .

Sonuç istraksiyon osteogenezi uygulanan çekme kuvvetiyle birbirinden yavaş yavaş uzaklaştırılan iki kemik parçası arasında yeni kemik oluşumunu sağlayan biolojik bir süreçtir. Birçok avantajı vardır: Donör saha gerekliliği yoktur. Sert dokuyla beraber yumuşak doku bütünlüğü de korunmaktadır kemik rezorpsiyonu riski yoktur. Tabi bir takım zorlukları da vardır. Distrakte edilen parçanın yönünün kontrolü oldukça güçtür. Derin osteotomilerde kanama riski vardır. Distraktörü yerleştirmek her vakada kolay olmayabilir. Tüm bu zorluklara rağmen alınan sonuç oldukça tatmin edicidir ve bu nedenle distraksiyon osteogenezi diğer osteotomi teknikleri ve greft uygulamalarına tercih edilen bir yöntemdir.

Şu anda bu konuyu görüntüleyen etkin kullanıcılar: 1 (0 üye ve 1 konuk)