30 Ağustos Zafer Bayramı Kanunu
26 Ağustos 1922’de başlayan 30 Ağustos 1922 gününe kadar beş gün beş gece devam eden Büyük Taarruz, Türklerin kesin zaferi ile sonuçlanmıştır. Taarruzun planlaması büyük bir gizlilik ve titizlik içinde yapılmıştır. Taarruzun zamanından Gazi Mustafa Kemal Paşa ve yanındaki bir iki yakın mesai arkadaşından başka kimse haberdar olmamıştır. Büyük Taarruz öncesinde Türkiye Büyük Millet Meclisi’nden dördüncü defa olmak üzere Gazi Mustafa Kemal Paşa’ya Başkomutan unvanı verilmiştir. Büyük Taarruz öncesi Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde muhalif olan mebuslar tarafından yoğun eleştirilerin hedefi olan Gazi Mustafa
Kemal Paşa, 26 Ağustos’ta başlayan taarruzun haberi meclise ulaştığında bu muhalif mebuslar da ordunun başarılarını tebrik etmişlerdir. 30 Ağustos’ta Türk ordusunun kesin zaferi ile sonuçlanan Büyük Taarruz gerek Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde gerek basında gerekse halk arasında büyük sevinçle karşılanmış ve orduya ve ordunun Başkomutanına başarılarından dolayı tebrik telgrafları gelmiştir. Zaferden iki yıl sonra 30 Ağustos 1924’te Dumlupınar’da Büyük Zafer’in Başkomutanı Gazi Mustafa Kemal Paşa’nın da katıldığı bir törenle hem zafer kutlanmış hem de şehitler anılmıştır. Törende Fevzi Paşa yaptığı konuşmada Büyük Taarruzun bütün aşamalarını anlatmış zaferin önemi konusunda törene katılanlara geniş bilgi vermiştir. Ardından diğer protokol konuşmaları yapılmış ve en son da
Gazi Mustafa Kemal Paşa bir konuşma yapmıştır. Konuşmasında Gazi Mustafa Kemal Paşa, Büyük Zafer’in Türk milleti için ne anlam taşıdığını ve bundan sonra genç Türkiye Cumhuriyeti’nin izleyeceği yol ile ilgili görüşlerini anlatmıştır. Törende ayrıca “Meçhul Şehit Anıtı”nın temeli de atılmıştır. Bu törenden iki yıl sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde bir kanun çıkarılarak 30 Ağustos’un ordunun bayramı olduğu belirlenmiştir. Ancak 1930’ların ortalarına kadar ilk tören gibi üst düzeyde gerçekleşen Büyük Zafer kutlaması veya anma töreni yapılmamıştır. Halbuki 1926 yılında çıkarılan kanuna uygun dönemin Milli Savunma Bakanı Recep [PEKER] Bey tarafından yayımlanan genelgede ise törenin nasıl yapılacağı ayrıntılı şekilde yazılmıştır
Kaynakça
-Akalın, Gülseren, “Başkumandanlık Kanununun Dördüncü Defa Uzatılması Sırasında Musta- fa Kemal Paşa’nın TBMM’nde Konuşması ve El Konuşması ve El azısıyla Hazırlık Notu”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Araştırma Merkezi, Cilt: XXII, Sayı: 64-65-66, Ankara, Mart-Temmuz-Kasım 2006, ss. 209-214.
-Akgün, Seçil, Meclis Tutanaklarında Atatürk’ün Başkumandanlığı, Büyük Zafer ve Sonuçları, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, İstanbul 1982, ss. 189-221.
“Başkumandan Meydan Muharebesi Devr-i Senevisi Merasimi” Ayın Tarihi, Cilt: IV, Ankara 1340.
-Baycan, Nusret, “Büyük Taarruz ’da Komuta Kademelerinde Görev Alanlarla Üst Düzeyde- ki Karargah Subayları”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Araştırma Merkezi, Cilt: IX., Sayı 26, Ankara, Mart 1993, ss. 311-394:
-Baycan, Nusret, “Türk İstiklal Harbinde Şehit Düşen Subaylar”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Atatürk Araştırma Merkezi, Cilt:IV, Sayı: 12, Ankara, Haziran 1998, ss. 677-740.
Bayur, Hikmet, “26 Ağustos 1922 Büyük Zaferi’nin Dünya Tarihi Üzerindeki Etkileri”, Büyük Zafer’in 50. Yıldönümü’ne Armağan, Başbakanlık Kültür Müsteşarlığı Yayınları, İstanbul 1972, ss.76-94.
-Belen, Fahri, Büyük Türk Zaferi,, Afyondan İzmir’e, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul 1972.
Borak, Sadi, Büyük Zafer’in Cephe Gerisi, Büyük Zafer’in 50. Yıldönümü’ne Armağan, Başba- kanlık Kültür Müsteşarlığı Yayınları, İstanbul 1972, ss. 116-137