Önyargım, benim yargım mı?

İki ucu keskin bir bıçaktır önyargı!
Zihnimizde oluştuğu andan itibaren bize hata yaptırma ihtimali çeşitli sebeplerden dolayı yüksek olabilir, Bunlardan biri, önyargımızın başkaları, hem de hiç tanımadığımız başkaları tarafından oluşturulmasıdır. Zihnimize akan bilgiler arasında en hatalı önyargılarda bulunmamıza yol açanlar işte bunlardır. Bunların gelişini istesek de engelleyemeyiz (Sözgelimi, gazete, dergi veya televizyon programlarını izlerken bu türden bilgilere muhatap oluruz). Burada çözümsüz olan husus, şu veya bu şekilde oluşmuş ön yargılarımızı test etme ve doğruluğunu sınama imkânı bulamıyor olmamız iken, daha da kötü olanı, bu imkânı bulduğumuz durumda bile buna yanaşmıyor olmamızdır. Eğer bu bizde bir alışkanlık hâline gelmişse, böyle bir düşünce tarzının paranoyak, bunun yaygınlaştığı toplumun da paranoya toplumu olduğu su götürmez.
Diğer yandan, önyargıya kendi gözlemlerimizle varmak için dahi belli bir sürece ihtiyaç vardır. Herhangi bir vesileyle tanıştığımız bir kişi veya grup hakkında -onlarla birlikte olduğumuz süre bir dakika da olsa, bir gün de olsa- zihnimiz ve bilinç altımız belli bir intiba sahibi olur. İnsan tabiatındaki çevreyi tanıma ve kendini koruma mekanizmasının işleyişidir bu. Fakat yolda yürürken yanımızdan geçip giden bir insan hakkında, meselâ sadece dış görünüşü veya konuşma tarzına göre hüküm bina edebilir miyiz? Benzer özellikler taşıyan bir başkasının bizde bıraktığı intibayı, tanımadığımız birine teşmil edebilir miyiz? Bu durumda önyargı bile sözkonusu değildir. Çünkü orta yerde vak'a yoktur. Dolayısıyla, yüzeysel olarak ve ezberden ya da gözü kapalı verilen bu hüküm çok ciddi bir haksızlıktır. Bu durum günümüzde ne yazık ki çok yaygınlaşmış bir davranış bozukluğudur.