Suudi Arabistan’da Bir Mağarada Binlerce Yıllık Mumyalanmış Çitalar Bulundu

**KoJiRo** · 28 Şubat 2026, 08:14

Suudi Arabistan’da bir mağarada bulunan mumyalanmış çitalar ve iskelet kalıntıları, bölgenin geçmişi ve ekolojisine dair yeni veriler sunuyor.

Suudi Arabistan’ın kuzeyindeki bir mağara ağında, yedi doğal mumyalanmış çita ile 54 çitaya ait iskelet kalıntısı bulundu. Bilim insanlarına göre mağaralardaki sabit sıcaklık koşulları ve düşük nem, örneklerin yüzlerce hatta binlerce yıl bozulmadan korunmasını sağladı.

Buluntular, bugün bölgede nesli tükenmiş olan çitaların geçmişteki dağılımı ve ekolojisine dair yeni veriler sunuyor.

Çalışma, [Only registered and activated users can see links. ] dergisinde yayımlandı.

Çitalar (Acinonyx jubatus) son yüzyıllarda ciddi ölçüde yaşam alanı kaybı yaşadı ve tarihsel yayılış alanlarının %91’ini kaybetti. Afrika’da farklı alt türlerin sınırlı bölgelerde varlığını sürdürdüğü; Asya çitası (A. j. venaticus) olarak bilinen alt türün ise geçmişte Suudi Arabistan genelinde görülebildiği, günümüzde ise “kritik tehlike altında” sınıfında yer aldığı aktarılıyor. Mevcut vahşi popülasyonun İran’da yaklaşık 50–70 bireyle sınırlı olduğu belirtiliyor.

Araştırmacılar, Arap Yarımadası’nda bilinen son çitaların 1977’de Umman’da bir dişinin avcı tarafından vurulmasıyla kaybedildiğine dair yaygın bir görüş bulunduğunu hatırlatıyor.

Türün bölgeden çekilmesine yol açan başlıca etkenler arasında yaşam alanlarının parçalanması, av hayvanlarının azalması, insan–yaban hayatı çatışması ve çitaların evcil hayvan olarak ticaretinin denetimsiz biçimde yürütülmesi sıralanıyor.

Doğal Yollarla Mumyalanmış Çita Kalıntıları Lauga Mağara Ağı’nda Keşfedildi

Yeni çalışmada, Suudi Arabistan’ın kuzeyindeki Arar bölgesinde yer alan Lauga mağara ağında yedi doğal mumyalanmış çita örneği ile 54 iskelet kalıntısı tespit edildi. Mağara sisteminde ayrıca çitaların avladığı hayvanlara ait kalıntılar da bulundu.

Ekip, örneklerin yaşını belirlemek, genetik olarak hangi tür ve alt türlerle ilişkili olduklarını incelemek ve çitaların öldükleri sıradaki yaş aralıklarını ortaya koymak üzere analizler gerçekleştirdi.

Radyokarbon tarihleme sonuçlarına göre mumyalanmış örneklerden en yaşlısı 4.223 yıl öncesine, en genci ise 127 yıl öncesine tarihlendi.

İncelenen 20 kafatasının 14’ünün erginliğe ulaşmamış, altısının ise yetişkin çitalara ait olduğu belirtildi. Ayrıca 18 aydan küçük olduğu düşünülen dokuz yavruya ait kalıntıların da bulunduğu kaydedildi.

Genetik Bulgular Dikkat Çekti

Genetik analizlerde “Mumya 1” olarak adlandırılan örneğin, günümüzde yaşayan Asya çitası (A. j. venaticus) ile yakın ilişki gösterdiği bildirildi.

Buna karşılık iskelet kalıntılarının bir bölümünün, nükleer DNA verilerine göre Kuzeybatı Afrika çitası (A. j. hecki) ile daha yakın bir ilişki sergilediği; mitokondriyal DNA verilerinin ise A. j. venaticus ile yakınlığa işaret ettiği belirtildi. Araştırmacılar, her iki alt türün de günümüzde Arap Yarımadası’nda bulunmadığını kaydediyor.

Çitaların Mağaraya Nasıl Girdiği Merak Konusu

Araştırmacılar, örneklerin “doğal mumyalanma” sürecinin mağara sistemindeki sıcak, kuru ve görece sabit çevresel koşullar sayesinde gerçekleşmiş olabileceğini belirtiyor.

Örneklerin yaş aralığının 100 yılı aşıp 2.000 yıla, hatta 4.000 yıla kadar uzandığı aktarılıyor.

Çitaların mağaraları in olarak kullanmış olabileceği ihtimali dile getirilse de, bu davranışın modern çitalarda yaygın biçimde gözlenmediği not ediliyor.

Bir diğer olasılık, hayvanların obruk benzeri çöküntülere düşmesi ya da dik bir eğimden mağaraya girip daha sonra geri tırmanamaması.

Araştırmacılara göre mağaradaki çita örneklerinin varlığı, ölüm yaşları, mağarada ne kadar süre kaldıkları ve birlikte bulunan av kalıntıları, türün geçmişteki ekolojisine ilişkin daha ayrıntılı bir tablo kurulmasına yardımcı oluyor. Bu verilerin, bölge için planlanan yeniden yabanlaştırma ve ekosistem restorasyonu programlarında kullanılabileceği değerlendiriliyor.

Kaynak: [Only registered and activated users can see links. ]

Benzer Konular:

Şu anda bu konuyu görüntüleyen etkin kullanıcılar: 1 (0 üye ve 1 konuk)