Ihlara Vadisi - Aksaray

Dünyanın en büyük kanyonları arasında sayılan Ihlara Vadisi, Hıristiyanlığın kuruluş yıllarından beri önemli bir dini merkez olmuştur. 14 kilometrelik vadide sayısız kilise ve tarihi yaşam alanı bulunur. Tarihi kaynaklardaki adı Peristremma olan Ihlara Vadisi, bitki örtüsü, kilise ve şapelleriyle; doğa, tarih, sanat ve kültürün bir araya geldiği nadir alanlardandır.

Ihlara Vadisi Nerededir?

Aksaray’ın Güzelyurt ilçesi sınırları içerisinde bulunan Ihlara Vadisi, dünya üzerindeki kanyonlar arasında önemli bir yere sahiptir. Yüksekliği 120 metreyi bulabilen bu büyüleyici kanyonu içinden geçen Melendiz Çayı şekillendirmektedir. Geçmiş dönemlerde insanların yaşadığı dünyanın en büyük kanyonudur ve bünyesinde binlerce yaşam alanı barındırır. Vadiyi çevreleyen kayaçların kolay yontulmasıyla oluşturulmuş yüzlerce kilise ve kaya oyma mekân, vadiyi dünyanın en önemli kültür ve medeniyet merkezlerinden biri haline getirmiştir.


Ihlara Vadisi Nasıl Oluşmuştur?

Ihlara Vadisi, tektonik yükselmeler ve Hasan Dağı volkanının püskürmesinin ardından çöküntüye uğrayan alan üzerinde ilerleyen Melendiz Çayı’nın binlerce yıllık aşındırması sonucunda oluşmuştur. Melendiz, Ihlara Vadisi boyunca araziyi derin ve sarp bir biçimde yarmak suretiyle, vadi boyunca görkemli ve çarpıcı güzellikler meydana getirir. Melendiz Dağları’ndan kaynaklarını alan küçük akarsular birleşerek, güneydoğu-kuzeybatı yönünde akar ve Mamasın Barajı’na ulaşır. Melendiz Çayı, vadi boyunca otuza yakın menderes çizer. Ilısu ile Selime arasındaki uzaklık kuş uçuşu 10 kilometre olmasına karşılık, akarsuyun menderesler çizerek akması nedeniyle gerçek uzaklık yaklaşık 18 kilometreyi bulmaktadır.


Ihlara Vadisi’nin dikkat çeken bir özelliği de doğasıdır. Duvar gibi dik, derin ve dar vadinin tabanındaki suyun kenarında, bağlar ve bahçelerden oluşan yoğun bir yeşillik şeridi yer alır. Sanki doğa kendini vadi içine gizlemiştir. Vadi çevresinde bozkır görünüşlü ve cılız bitki örtüsü hâkimdir; ancak vadinin yamaçlarına gelindiğinde zengin ve yeşil bir doğa parçasının vadi içinde saklandığı görülür. Bu durum vadinin tabanında bölgedeki karasal iklimden farklı olarak, Akdeniz iklimine yakın bir iklimin görülmesinin sonucudur. Vadi tabanı bu özelliği ile doğal bir mikroklima alanıdır. Buna bağlı olarak vadi tabanında başta Antep fıstığı olmak üzere çok çeşitli bitkiler yetişebilmektedir.

Ihlara Vadisi’nin Kiliseleri

Vadideki kayalara oyulmuş freskli kiliseler korunarak, eşine rastlanmayan bir tarih hazinesi olarak günümüze ulaşmıştır. Hıristiyanlığın ilk yıllarından itibaren kayaların rahatlıkla kazılmasıyla meydana getirilen bu freskli kiliseler ve iskân yerleri vadi boyunca Ihlara'dan Selime'ye kadar devam etmektedir. Kiliselerin resim tekniği iki kısma ayrılabilir. Ihlara civarındaki kiliseler "Kapadokya Tipi" olarak bilinen özellikler gösterirler. Bunlara örnek olarak Eğritaş, Ağaçaltı, Kokar, Pürenliseki ve Yılanlı Kiliseleri verilebilir. Belisırma bölümünde bulunanlar ise "Bizans Tipi" resimlerle süslüdür.


Kapadokya sınırları içinde yer alan Belisırma, Ihlara ve Gelveri’yi (Güzelyurt) kapsayan vadiye 382 basamaklı bir merdivenle inilmektedir. Ören yerinde tespit edilmiş olan 105 adet kiliseden yalnızca 14 tanesi ziyarete açıktır.

Kaynak: Aksaray İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü